Zonderland afgezwaaid en klaar met vliegen

Al sinds oktober 2010 volgt Turnsupporter de Nederlandse turntop op de voet. Onlosmakelijk daaraan verbonden is natuurlijk de naam van Epke Zonderland. Hij nam eind juli 2021 in Tokio afscheid van de (top)turnsport. 

We hebben hem op NK’s, EK’s, WK’s, World cups en tijdens vier Olympische Spelen in actie gezien. Indrukwekkend wat hij heeft gepresteerd. In dit artikel hebben we in tekst en heel veel beelden een overzicht van zijn carrière geschetst. Geniet nogmaals van al die memorabele momenten!

Epke Zonderland zwaaide in Tokio letterlijk af. In de kwalificatie van de Spelen van Tokio2020 – gehouden in 2021 – turnde hij zijn laatste rekoefening. Hij is klaar met vliegen en zal het Nederlandse publiek niet meer in vervoering brengen voor de turnsport. Maar hij kan terugkijken op een uiterst succesvolle carrière. Een periode waarin hij meer deed dan alleen turnen. Hij deed de Nederlandse gymnasten beseffen dat we als klein turnland toch grote successen kunnen behalen. Hij liet ook zien dat je als gymnast met topprestaties, gekoppeld aan de juiste uitstraling, ook commercieel resultaat kunt behalen (contracten met bijvoorbeeld Campina, De Friesland verzekering, AA Drink, Gazelle, Craft en Volkswagen). Hij heeft laten zien hoe mooi de turnsport kan zijn.

lef!

Niemand bij DOS Lemmer kon bevroeden dat het 4-jarig jongetje Epke Zonderland zou uitgroeien tot een van ‘s werelds beste turners. Vanuit Lemmer verhuisde de kleine jongen niet veel later al naar het turnsteunpunt in Joure om weer een jaar later, net als zijn broers, te verhuizen naar Heerenveen. Hij was toen zes jaar. Acht trainingsjaren verder turnde hij als 14-jarige jongen voor het eerst een EK (in Bremen).

Als klein jongetje was Epke nog geen hoogvlieger. Hij had wel aanleg zegt jeugdtrainer Tjalling van den Berg; ‘Hij was slim, sterk en had enorm veel lef. Als er wat nieuws geprobeerd moest worden, ging Epke als eerste.’ Gerard Speerstra, die jarenlang zijn trainer en bondscoach was, nuanceert die uitspraak enigszins. ‘Zijn broers Johan en Herre duwden de kleinere Epke meestal naar voren op het moment dat er iets nieuws geprobeerd moest worden.’ Maar dat die kleine jongen ooit tot de wereldtop zou gaan behoren was op dat moment nog niet te voorzien.

EK 2011 in Berlijn: zilver op brug en goud op rek!

Onder de vleugels van het team in Heerenveen leerde de benjamin van de familie Zonderland snel. Zijn huidige en laatste coach Daniel Knibbeler zegt hierover; ‘Epke had natuurlijk ook een goede dynamiek om hem heen. Als kleinste van drie turnende broers wil je niet onderdoen. Veelal leer je dan het snelst. Daar ligt wel een kern van de ontwikkeling van zijn potentie. Er was constant een gezonde strijd. Als je dat dan volhoudt, dan kom je al een heel eind. Dan loop je drie stappen vooruit’, legt Knibbeler uit.

Dit herkent Epke zelf ook. ‘Ik had als klein jongetje ook wel angsten. Maar je wilt inderdaad concurreren met je broers. Ik was vooral een onbevangen ventje dat veel plezier had trucs te leren. Maar ik hield ook wel van het harde trainen en het sociale aspect. Ik was toen zeker niet bezig met presteren.’

Turnsupporter startte tijdens het WK in 2010 en zag Epke Zonderland in actie tijdens het WK in eigen land. Het was oktober 2010, Ahoy Rotterdam en het eindigde met een zilveren medaille op rek!

WK 2011 in Tokio

“Dit wordt een goeie”

Epke was 10-12 jaar toen Speerstra door kreeg dat hij meer in zijn mars had. ‘Ik keek toen veel juniorenwedstrijden en merkte dat Epke als jeugdturner al veel van die elementen maakte. Toen zei ik “Dit wordt een goeie. Een heel goeie.” Hij had het talent.’ Terugkijkend herinnert Speerstra zich veel mooie momenten uit hun samenwerking, waarbij het WK in Melbourne in 2005 en het EK in Amsterdam in 2007 er voor hem bovenuit springen.

‘Ondanks een slechte voorbereiding werd hij in Melbourne negende in de Allround. Wie weet hadden we daar met een goede voorbereiding al op het podium gestaan. En in Amsterdam had hij wel een goede voorbereiding en werd hij zesde in de meerkamp. Stel je voor dat toen zijn ringenoefening goed was verlopen. Dan had hij ook daar op het podium gestaan’, vervolgt de voormalig trainer uit Heerenveen. Die verder opmerkt dat Epke naast de turnopleiding van het team in Heerenveen ook menselijke zaken heeft meegekregen. ‘Kijk, hij was jong en trainde al dertig uur per week. Dan gaat het verder dan alleen trainen. Zo heeft hij ook enthousiasme, doorzettingsvermogen en sportiviteit meegekregen van het toenmalige team’, besluit Speerstra.

Test event Londen 2012

‘Het waren ook de goede omstandigheden die er voor hebben gezorgd dat ik mijn talent kon ontwikkelen. Ik kreeg de juiste begeleiding en mijn broers en zus die ook trainden zorgden er zeker voor dat ik het harde trainen nooit zo als zwaar heb ervaren’, zegt Epke zelf hier over. Hij herinnert zich het moment nog goed dat hij zich realiseerde dat hij echt goed was. ‘Dat was met het jeugd-EK. Daar werd ik vierde in de meerkamp en tweede op rek. Toen wist ik als ik nu goed doortrain dan kan ik als senior ook internationaal meedraaien.’ Als Zonderland praat over goede omstandigheden dan heeft hij het ook over de deelname aan World Cups op jonge leeftijd. ‘Het presteren onder druk heb ik kunnen ontwikkelen in dergelijke wedstrijden. Ik turnde met Jeffrey en Yuri die wedstrijden (red. Jeffrey Wammes en Yuri van Gelder). Op jonge leeftijd deden we met de beste van de wereld mee. Vooral van de keren dat het niet lukte, heb ik veel geleerd’.

meerkamper

Vanaf 2004, het jaar dat hij 18 werd, resulteerden alle inspanningen in grotere successen. In dat jaar won hij nog als junior het zilver met zijn rekoefening tijdens het EK in Ljubljana. Vanaf dat moment kwam zijn carrière in een stroomversnelling. Onder de vleugels van trainer Gerard Speerstra wist hij zich tijdens het WK in Melbourne te kwalificeren voor de meerkampfinale. Daarin werd hij negende (ex aequo met twee andere). In 2006 behaalde Epke zijn eerste gouden medaille tijdens een World Cup; in Teheran won hij het goud, jawel weer op rek. Zonderland had de smaak te pakken. Het trainen motiveerde hem en hij groeide door tot een internationaal gerenommeerde meerkampturner. Het Nederlandse publiek zag het met eigen ogen tijdens het EK in Amsterdam. Nog nooit was een Nederlander zesde geworden in een meerkampfinale. Zonderland presteerde het. Bovendien won hij op dat toernooi brons op het onderdeel brug gelijk.

Olympisch goud in Londen 2012

En hij staat !!! Londen 2012

Olympische Spelen 2008 Peking

Deelname aan de Olympische Spelen stond omcirkeld op de kalender bij coach Speerstra. Dat moest haalbaar zijn. En inderdaad. Tijdens het WK in 2007 in Stuttgart werd het eerste Olympische ticket verdiend. De progressie van de man uit Lemmer ging voort. Sinds 1928 was hij de eerste Nederlandse herenturner die aan de Olympische Spelen deelnam. Sterker nog, hij behaalde in Peking (2008) de toestelfinale aan het rek. Helaas viel hij in de finale en werd hij zevende. Maar de toon was gezet. ‘Ik kwam als beste gekwalificeerde in de finale. Maar het ging toen mis door mijn houding. Ik turnde voorzichtig. En dat moet je niet doen heb ik daar geleerd. Als je in een finale staat moet je vertrouwen op jezelf en op je lichaam en vol gas gaan’. Zoals we weten volgden de Spelen van Londen, Rio en Tokio.

WK-goud in 2013 in Antwerpen en een succesvol EK 2014 in Sofia met goud op rek en brons op brug gelijk!

coaches

In 2010 een paar weken voor het EK moest hij verder zonder zijn coach Gerard Speerstra, die geschorst en ontslagen werd door de KNGU. Daniel Knibbeler die tot dan toe alleen de onderbouw trainde stond plots voor de bovenbouw met Epke. Niet veel later kreeg hij ondersteuning van Sadou Hamada en Mitch Fenner. Zelf zegt Knibbeler in die tijd “belachelijk veel geleerd te hebben”. ‘Coachen is een ervaringsvak. Ik heb veel ervaring mogen opdoen mede dankzij Epke. Je moet het zo zien; ik had plots een wereldtopper onder handen. Ik had er weinig ervaring mee, dus kon ik alleen -ook voor mezelf – structuur aanbrengen en in de vragende stand gaan staan ten opzichte van een volwassen turner. Die manier heeft hem ook laten ontwikkelen tot alle successen die hij heeft behaald’, vertelt Knibbeler.

Interview in 2014: op zoek naar de mens achter de sportman

goud, goud en nog eens goud!

Die successen resulteerden in een lawine aan medialles: van 2006 tot en met 2012 behaalde hij maar liefst vijftien worldcup medailles waarvan veertien gouden! De medailleteller tijdens EK’s staat van 2007 tot en met 2019 op acht waarvan drie op brug. En tijdens WK’s was het al niet veel minder; van 2009 tot en met 2018 won Epke zes medailles op het onderdeel rekstok. De ene helft is zilver en de andere helft goud. Maar de meest memorabele gouden medaille is natuurlijk die tijdens de rekstokfinale van de Olympische Spelen 2012 in Londen. Half Nederland was er getuige van! Epke Zonderland werd met zijn nog nooit vertoonde “vliegoefening” met drie vluchtelementen (Cassina-Kovacs-Kolman) voor altijd “Epke”.

WK in Nanning 2014: 

op een voetstuk

Daniel Knibbeler: ‘Na Londen veranderde er wel iets. Ik was zowat de jongste coach. Had één WK gedraaid en dan ben je in één keer coach van een olympisch kampioen! Het was overigens een prachtige finale, met weinig fouten en hoge D-scores. Op zo’n moment verandert de wereld. Dan ontstaan er heel veel mogelijkheden, dan gaan deuren open. En word je op een voetstuk gezet. Het gevolg was dat ik een jaar later veel zenuwachtiger was voor het WK in 2013. Daar moest hij het toch maar weer laten zien. Maar dat is juist zijn kracht; hij kan daar goed mee omgaan’. Knibbeler zegt zelf meer een coach te zijn die geniet van het trainingsproces en de voorbereiding dan van de wedstrijden. ‘Maar ook Epke vindt het proces mooi. Haalt daar energie uit. Dat maakt hem tot de sportman die hij is. Hij heeft na Londen constant het gevoel gehad dat het nog beter kon’, voegt Knibbeler toe. De laatste jaren moesten Knibbeler en Zonderland het proces steeds anders inrichten vanwege de fysieke klachten die zich voordeden. Dat maakte het allemaal niet makkelijker.

EK 2015 Montpellier, NK 2015 Rotterdam en WK 2015 Glasgow

lichaam protesteert

Naarmate de jaren vorderden kreeg Zonderland te maken met lichamelijke klachten. En de laatste jaren liet het lichaam hem duidelijk weten dat het meer en meer moeite had met de fysieke inspanning die werd gevraagd voor het turnen van zijn oefeningen. De grens van het mogelijke was bereikt. Het hoofd wilde zeker nog wel, maar fysiek werd het steeds zwaarder. Dat is ook de reden dat Epke bij de eerste lockdown en het uitstel van de Olympische Spelen in 2020 serieus nadacht over het kleurloos beëindigen van zijn topsportcarrière. ‘Maar ik heb er geen spijt van dat ik nog een jaar ben doorgegaan. Alhoewel ik in 2020 beter was dan nu’.

Olympische Spelen Rio eindigden met de val op rek. Herstel was er tijdens het WK in 2017 Montreal met zilver op rek

Via de World Cups had hij ondertussen zo goed als zeker een ticket bemachtigd voor de Spelen van Tokio. Door afgelastingen en uitstel van meerdere World Cup wedstrijden brak een periode van onduidelijkheid aan. Toen eenmaal, niet ver voor die Spelen in 2021 werden gehouden, duidelijk werd dat de Japanner Miyachi niet meer voor zijn laatste kans ging, was het zaak om zo fit mogelijk te worden. ‘De laatste maanden waren echt lastig. Ik kreeg problemen met mijn maag en darmen. Daardoor ben ik best wel afgevallen Dat kost ook energie en kracht. Dan lukt het trainen ook niet zoals je wilt. Dan wordt je onzeker. Je raakt het vertrouwen kwijt. Je hebt een krachtig lichaam. Als dat je in de steek laat, is dat vervelend. Dat is ook mentaal lastig’.

Genieten in eigen huis: NK 2018 in Ahoy Rotterdam

afscheid in tokio

Epke Zonderland stond in Tokio voor de vierde maal aan de start van een Olympische toernooi. Zelf wist hij dus al dat hij niet die 100% kon geven die nodig zijn voor een finaleplaats. Die gedachte had hij – heel realistisch – al opzij gezet. Zonderland genoot in Tokio van zijn deelname, van de sport en van het toppodium waarop hij nog éénmaal mocht acteren. Net zoals hij heeft genoten van het verloop van zijn carrière en zijn persoonlijke ontwikkeling, die hij dankzij de turnsport heeft doorgemaakt. ‘Zeker. Het waren bijzonder Spelen met alle regels en beperkingen. Maar dus ook qua prestatie was het anders. Meestal ben je in goede vorm. Helaas kreeg ik in Tokio ook een terugslag. Dan hoop je alleen maar dat je een oefening kunt neerzetten waarmee je jezelf kunt kwalificeren voor de finale. Maar op zo’n moment accepteer je ook dat het er niet in zit. Ik heb wel kunnen genieten van het trainen met Bart en Casimir. En van het toewerken naar de wedstrijd met Bart’.

Het EK en WK van 2018  in resp. Glasgow en Doha in 14 beelden

Op de vraag naar de prestatie waar hij het meest trots op is, reageert hij zonder aarzelen; ‘Dat is mijn oefening in Londen. Zonder twijfel. Dat is de moeilijkste oefening die ik ooit heb geturnd. Maar ook het traject daar naar toe is bijzonder mooi. We realiseerden ons dat de twee grootste concurrenten oefeningen turnden die net zo moeilijk waren als die van mij. En ik ben niet de netste turner. “Hoe kan ik die dan toch verslaan?” vroeg ik me af. Toen ontstond het idee om drie vluchtelementen achter elkaar te turnen. En dat heb ik ook goed kunnen uitvoeren op het juiste moment’.

Afsluiten met EK-goud op rek in 2019 in het Poolse Szczecin

Aftrainen en vooruit kijken

Voor de man uit Lemmer is het nu zaak om af te trainen. ‘Ik heb de laatste maanden helaas al het nodige afgetraind, maar ik zoek de hal nog wel eens op om specifieke dingen te trainen. Verder houd ik me bezig met andere sporten zoals tennis, voetbal en surfen’. Een toekomst als trainer ziet hij niet voor zich. ‘Ik heb geneeskunde gestudeerd. Ik denk dat ik nog sportgeneeskunde ga doen. Het trekt me wel om op die manier weer bij de sport in de breedte maar ook bij de topsport betrokken te raken’.

Epke Zonderland sluit dit hoofdstuk af. Hij heeft genoten van de turnsport. Genoten van het proces om te groeien, genoten van de wedstrijden. Hij heeft genoten van turnen, zoals het hoort te zijn.

 

Epke bedankt!

En tot slot nog een klein (privé-)inkijkje

 

advertentie

Turnverhalen teruglezen? Selecteer ze hier.